Kasa neden ayrı tutulmalı? Vitrin stoğundan farkı ne?
Bilezik 12 adet, çeyrek 5 adet, ikisini aynı listede tutarsan ne olur? Bir hafta sonra dökümün net çıkmaz.
Kuyumcunun stoğunu iki ayrı varlık olarak görmek gerekir:
- Vitrin / Depo stoğu, bilezik, kolye, yüzük, küpe. İşçilikli, etiketli, barkodlu. Her parça unik.
- Kasa stoğu, sikke, gram altın, külçe, döviz. Fungible (yer değiştirebilen), adet bazlı. Bir çeyrek diğer çeyrekten farksız.
Aynı listede tutarsan ne olur?
1. Sayım dökümü karışır
Sayım gecesi 80 farklı vitrin parçasını ve 50 sikkeyi aynı tabloda sayıyorsun. Bilezik sayımında “1 adet eksik” çıkarsa hangisi? Çeyrek sayımında “1 adet fazla” çıkarsa ne ifade eder? Karışıklık 3 katına çıkar.
2. Fiyatlama mantığı farklı
Vitrin parçasının fiyatı = işçilik + has altın değeri + kâr. Sabit, etikette yazıyor.
Sikkenin fiyatı = has altın × milyem × gram. Her saniye değişiyor.
İkisini aynı modüle koyarsan, fiyat güncelleme akışı kafayı yiyor. Vitrin parçasının fiyatı sabit kalmalı, ama sikkenin fiyatı 30 saniyede bir güncellenmeli.
3. Sayım sıklığı farklı
Vitrin parçaları nadiren hareket eder, haftalık veya aylık sayım yeterli. Sikke ve gram altın her gün hareketli, günlük sayım gerekir.
4. Kullanıcı haklarına etki
Tezgâhtara “sat” yetkisi verdiğinde vitrin parçası satışı için onay isteyebilirsin (etiket fiyatı sabit). Ama sikke satışı için her satışta yöneticinin onayını istemek operasyonu öldürür.
Model, iki ayrı modül
Zaften’de bu yüzden iki ayrı modül var:
- Kasa (
/admin/kasa), sarrafiye + döviz, fungible varlıklar, anlık fiyat, has altın bazlı toplam değer. - Ürünler / Vitrin (
/admin/products), etiketli vitrin parçaları, sabit fiyat, barkodlu satış.
İki modül veri seviyesinde de ayrı, kasa hareketleri kasa_transactions ve kasa_movements tablolarında, vitrin satışları products tablosunda.
Bir kuyumcu sabah açılırken Kasa modülünü açar, fiyat ekranı vitrine yansır, sarrafiye hareketleri başlar. Akşam kapanırken Ürünler modülünde gün içindeki vitrin satışlarını inceler.
Pratik kazanç
- Sayım gecesi 4 saat → 30 dakika.
- “Bugün kaç çeyrek geçti?” sorusuna anlık cevap.
- Sikke fiyatları otomatik güncellenir, vitrin parçaları el değmeden sabit kalır.
- Kasadaki nakit (TRY) ile vitrindeki nakit karışmaz, kasa modülünde TRY ayrı bir varlık olarak takip edilir.
Bu yaklaşımın Zaften’de pratik uygulamasını Kasa Yönetimi sayfasında detaylandırdık. Demo modunda da inceleyebilirsin, kasa moduna geçince sidebar tamamen değişir, sadece sarrafiye operasyonları görünür.